BOEKEN

Een greep uit de door mij in de afgelopen jaren geschreven circa vijftig boeken en enkele vertalingen en bewerkingen.                      Op dit moment zijn in voorbereiding:  Zie voor hoofdstukken uit eerdere boeken: www.ruudspruit.com                                                  - Een serie over mensen, gebouwen en gebeurtenissen in Nederlandse steden                                                                                            - Een boek over tuingeschiedenis naar aanleiding van een serie artikelen in onder meer 'Herenhuis'.                                                      - Het boek 'Van kamer tot kamer'. De serie die december 2016 is gestart in het blad Herenhuis zal de bouwgeschiedenis van veertien vertrekken behandelen van de kelder tot de zolder.  


Alle Leidse Hofjes                                                                                                                                                        Vijftig jaar geleden was de gemeente Leiden van plan om een flink deel van de 35 Leidse hofjes te slopen. Ik heb toen alle regenten bijeen geroepen en we hebben samen de Stichting Leidse Hofjes opgericht. Dank zij veel publiciteit, tentoonstellingen en een tv programma werd de afbraak voorkomen. Een mooie gelegenheid om nog eens een boek te maken over de hofjes en de bewoners. De tweede druk is bijna uitverkocht. Uitgeverij HDC Alkmaar.


GLIPPERS EN BALLEN                                                                                                                                                              In Leiden wonen twee bevolkingsgroepen: de Leidenaars (Glippers) en de volgelingen van de Universiteit (Ballen). Beide stammen hebben wonderlijke, interessante en belangrijke vertegenwoordigers voortgebraht. In 'Glippers en Ballen', wordt dwars door de eeuwen een aantal Leidenaars uitgelicht en op anekdotische wijze beschreven, van Boerhaave tot Bavelaar en van Mary Servaes tot Snouck Hurgronje. Enthousiaste Leidenaars hebben nog een groot aantal belangwekkende figuren aangedragen. Helaas bestaat uitgeverij HDC niet meer, maar ik hoop toch nog een keer tot de uitgave van 'Glippers en Ballen', deel 2 te komen.                                                                                                                                                                           


MIJN STAD                                                                                                                                                                               Voor uitgeverij Karakter mocht ik twee boeken schrijven voor jongeren van 12 t/m 15 jaar over de geschiedenis van hun stad. Het werden de steden Rotterdam en Leiden. Spannende verhalen uit de geschiedenis worden afgewisseld met feiten en wetenswaardigheden. Voor het deel Rotterdam schreef burgemeester Ahmed Aboutaleb een voorwoord. Het archief en de musea leverden een schat aan beeldmateriaal.                                                                                                                                                                                                                                                                                                  

IN DEN HAAG DAAR .....                                                                                                                                                             Een heel leuke opdracht kreeg ik in 1989 van het Centrum voor Kunstzinnige Vorming in Den Haag. Er moest een boekje komen voor kinderen over alle kunstvormen die er zijn: muziek, beeldende kunst, dans, toneel, schrijven en fotograferen. Het werden verhalen over ateliers, theaters en studio's in Den Haag en interviews met onder meer Felicia van Deth. Wijnand Stomp, Martijn Krabbé, Sylvia Millecam en Anke de Vries. Uitgeverij J.H. Gottmer maakte er een beeldschoon boekje van.


WESTFRIES MUSEUM                                                                                                                                                                   Het Westfries Museum mocht niet ontbreken in de door Waanders en de Walburg Pers uitgegeven reeks 'Monumenten'. Toen ik directeur werd van het museum in Hoorn heb ik er direct werk van gemaakt. Op die manier raakte ik snel thuis in de geschiedenis van het gebouw met die opmerkelijke gevel en de zo gevarieerde collectie die een afspiegeling is van de vroegere rijkdom van de stad.  


KUNSTROOF                                                                                                                                                                          De grote roof in mijn museum was voor uitgeverij 'De Bataafsche Leeuw' aanleiding om in een co-productie met een Londense uitgever het boek Kunstroof te publiceren. In het boek wordt aandacht besteed aan diefstal van kunst bij particulieren en in musea en de in de oorlog van Joden geroofde kunst. Ik moest het boek vertalen en bewerken, voorzien van een uitvoerige inleiding en een aantal voorbeelden van Nederlandse kunstdiefstallen. Natuurlijk pakte ik met beide handen de gelegenheid aan om de roof in het Westfries Museum te behandelen en één van de meest markante gestolen werken kwam zelfs op het omslag. Inmiddels is dat schilderij  plus enkele andere werken weer terug dank zij de inspanning van kunstdetective Arthur Brand, die kans zag een deel van de werken die in het bezit waren van  Oekraïnse criminelen, los te krijgen. Brand geeft niet op en zoekt naar de nog ontbrekende werken.                                                                                                        

JE KIJKT JE OGEN UIT                                                                                                                                                            Een boekje in een enorme oplage, uitgegeven door J.H. Gottmer, verscheen in 1988 in samenwerking met de Stichting Museum Jaarkaart. Voor de jonge museumbezoeker wordt eerst uitgelegd wat een museum is. Daarna worden verhalen verteld achter de meest uiteenlopende voorwerpen, afkomstig uit heel verschillende musea. Julius Ros maakte geweldige tekeningen. De musea leverden volop foto's. Dat ging toen nog met hecto's ..... Jan de Grauw bedacht opdrachten en spelletjes. Een grote klus, maar heerlijk om te doen.  


KOKARDE                                                                                                                                                                             Mijn grote trots is het boek Kokarde, prachtig vorm gegeven door Arwin Rood, uitgegeven door Winkler Prins in opdracht van verzekeraar Univé bij de viering van 200 jaar koninkrijk. In het boek worden de levens behandeld van de meest uiteenlopende figuren die een rol hebben gespeel in Nederland in de periode 1795-1813. Prinsen en koningen, politici, militairen, kunstenaars, auteurs en wetenschappers. Het boek werd gepresenteerd in Museum van Loon in Amsterdam in aanwezigheid van tal van afstammelingen van in het boek behandelde personen. Het boek was bestemd voor de relaties van Univé en een klein deel is verkocht via de boekhandel en de kranten van HDC.




KOLVEN EN KNIPPEN                                                                                                                                                          De helaas door de Telegraaf opgeheven succesvolle uitgeverij HDC, was begonnen met een serie boekjes over streekgeschiedenis. Ik heb in die reeks een boekje over mensen en gebeurtenissen in West-Friesland voor mijn rekening genomen. De titel verwijst naar het nog altijd in West-Friesland bloeiende kolfspel en het populaire papierknippen. Daarnaast een greep uit de rijke folklore en talloze gebruiken in West-Friesland.


WEST-FRIESLAND TOEN EN NU                                                                                                                                                                       West-Friezen kunnen geen genoeg krijgen van de geschiedenis van hun streek. Reden voor uitgeverij Waanders om een serie van vijftien deeltjes uit te geven over allerlei aspecten van West-Friesland. Ik heb er drie voor mijn rekening genomen: De delen 'Monument van een dijk', over de unieke Omringdijk. 'Onderweg', het vervoer van trekschuit tot stoomtram en 'Droge Voeten', de strijd tegen het water met molens en gemalen. 



OP ZOEK NAAR GISTEREN EN SPRUIT SPREEKT 

Op mijn 65ste jaar ben ik met pensioen gegaan. Ik probeerde nog wat langer te blijven, maar dat kon beslist niet vanwege CAO afspraken. Ik heb het bij alle betreffende instanties geprobeerd, maar het lukte niet. Ter gelegenheid van mijn pensionering heb ik twee boekjes geschreven. Eén fraai door Uitg. Hoogland en Van Klaveren verzorgd boek met herinneringen aan mijn roerige jeugd in Leiden. Op het omslag een foto van mijn ouders in hun goede jaren. Een tweede uitgegeven door Novella, over mijn museumtijd. De titel 'Spruit Spreekt' is te danken aan een spreek verbod dat mij werd opgelegd toen  allerlei informatie over de diefstal in het museum door Justitie in de doofpot werd gestopt. Toen ik na een jaar toch contact zocht met de pers kreeg ik van de toenmalige burgemeester een uitvoerige berisping. Omdat ik in het boekje toch over de diefstal wilde vertellen gaf ik het de titel Spruit Spreekt. Mij was een spreekverbod opgelegd maar geen schrijfverbod. 

ONDER ANDEREN 

                                         


Toen ik in de Rotterdamse historische musea werkte, Schielandshuis en Dubbelde Palmboom, kwam de 'gezinshereniging' opgang. Gastarbeiders mochten hun gezin laten overkomen. In de scholen zaten plotseling Marokkaanse- en Turkse kinderen, samen met de Nederlandse, Surinaamse en Molukse leerlingen. De onderwijzers zaten met de handen in het haar. In opdracht van Uitgeverij S.M.D. in Leiden heb ik toen de serie 'Onder Anderen' gemaakt, met boekjes over de culturen van nieuwkomers. Ik begon na een inleidend boekje met de Molukkers, omdat ik daar de meeste contacten had, daarna de Surinamers en vervolgens Turken en Marokkanen. Er kwamen onderwerpen aan de orde zoals geschiedenis, taal. cultuur, feesten, voedsel enz. Er werd enorm gebruik gemaakt van de boekjes en de betreffende bevolkingsgroepen waren er zeer mee ingenomen. De presentatie van ieder boekje werd telkens weer een groot feest met kleding, muziek en eten uit het betreffende land. 


MALACCA                                                                                                                                                                          Het begon in Malacca. Tijdens een bescheiden tentoonstelling in het Westfries Museum over Jakarta, stapte Huib Gorter binnen, de baas van Malaysian Airlines in Nederland. Hij vroeg of ik wist dat in Malacca het grootste VOC gebouw van Azië stond. Ik wist het niet en Gorter regelde dat ik daar een paar weken later rond wandelde. Mijn hart ging open. Ik voelde mij direct thuis in Azië en dacht dit moet ik goed aanpakken. Het resulteerde in een tv programma in Maleisië, een boek uitgegeven door de SDU, artikelen in allerlei bladen een tentoonstelling in ons museum. Dat wilde andere landen ook wel en dat was het begin van tientallen reizen naar Azië en Amerika. Om en om alleen, of samen met Simone. Lezingen houden voor de klanten van grote veilinghuizen, of voor universiteiten zoals La Salle in Singapore, Chulalogkorn in Bankok, Ivy League in New York,  Erasmushuis in Jakarta, universieit in Taiwan enz. en verder schrijven in allerlei bladen over hotels, organiseren uitwisselingen tentoonstellingen, tv programma's maken enz. het was hard werken, maar een ongelooflijke ervaring en het heeft me nooit een cent gekost. Wel zorgde ik ervoor altijd te reizen in mijn eigen tijd - als ambtenaar heb je meer dan genoeg vrije dagen - en nooit een cent te declareren, want jaloerse raadsleden lagen voortdurend op de loer. 



JAN PIETERSZOON COEN                                                                                                                                                              In 1987 werd mij door het stadsbestuur gevraagd aandacht te besteden aan het feit dat J.P. Coen vierhonderd jaar geleden daarvoor in Hoorn was geboren. Ik moest dat zoveel mogelijk vanuit het museum doen en de politiek daar buiten houden, want de VOC en zeker Coen, was besmet terrein. Ik heb een tentoonstelling gemaakt, die is geopend in aanwezigheid van de aimabele Prins Claus en een grote vertegenwoordiging van de Molukse gemeenschap en een boek geschreven, uitgegeven door De Haan,  over de dagen en daden van Coen. Dat heb ik geweten. Radio- en tv stations meldden zich vol verontwaardiging. Simone en ik werden bedreigd met brieven en door de telefoon. Het beeld van Coen werd weer eens besmeurd. Maar de publiciteit was welkom en de bezoekers kwamen in drommen.  




ZOUT EN SLAVEN                                                                                                                                                                   De WIC en de slavernij is al net zo'n beladen onderwerp als de VOC en Coen. Maar dat mocht ons niet weerhouden om een tentoonstelling te maken en een boek te schrijven met als titel: 'Zout en Slaven', uitgegeven door De Haan. Het onderwerp maakte veel los en leidde tot veel discussie in de media en onder bezoekers. Het was opmerkelijk hoeveel agressie er los kwam zodra het onderwerp slavernij ter sprake kwam.  


               DOOD EN BEGRAVEN


 In de jaren zestig en zeventig verdwenen de oude rituelen rond begraven en rouwverwerking. Voor velen
 een groot gemis. Er ontstond behoefte aan nieuwe rituelen. Ik ben daar op ingehaakt met een tentoonstelling en het boek 'De dood onder ogen'. De reactie waren enorm. Televisieploegen uit Nederland, België en Duitsland bezochten het museum. In kranten en bladen verschenen artikelen. Naar aanleiding van het boek werd ik uitgenodigd voor het houden van lezingen bij uitvaartondernemers, stervensbegeleiders en de meest uiteenlopende instellingen. De voortreffelijke Amsterdamse fotograaf Bart Sorgedrager nodigde mij uit om samen het boek 'Landschappen van de dood' te maken, dat werd uitgegeven door de Vereniging Nederlandse Gemeenten. Daarna ben ik gestopt met de dood. Het onderwerp begon zo aan mij te kleven dat mijn andere activiteiten naar de achtergrond werden verdreven.


INDONESISCHE IMPRESSIES                                                                                                                                           Mijn voorganger, W.A. Braasem, was zijn tijd ver vooruit. Vanuit zijn Indische achtergrond organiseerde
 hij tentoonstellingen van 'Indische schilderijen', waarvoor veel belangstelling bestond vanuit de 'tempo-doeloe'-wereld. Ze werden pas populair in mijn tijd als directeur. Oud Indisch-gasten haalden schilderijen tevoorschijn uit logeerkamers en vanonder het bed en kregen op veilingen steeds hogere prijzen, vooral vanwege de aankopen door rijke Indonesiërs. Het Westfries Museum haakte in op deze trend met een reeks tentoonstellingen. Op verzoek van Rob Colauto en Yvonne van Peperstraten heb ik de tekst mogen maken voor een prachtig boek -  maar deels te zien op de afbeelding - over hun collectie. Titel: Indonesische Impressies, uitgegeven door Pictures Publishers. Andere artikelen en boeken volgden zoals 'Kunstenaars op Bali', uitgegeven door The Pepin Press.      



LUCHT EN LONGEN                                                                                                                                                              

Mijn belangstelling voor medische geschiedenis was aanleiding voor artikelen, tentoonstellingen en lezingen. In opdracht van Roche, mocht ik twee fraai verzorgde boeken maken voor longartsen over de thema's 'Lucht' en 'Longen'. Met onderwerpen zoals ziekten uit het verleden: pest, tuberculose, ziekten van mijnwerkers, invloed van zeelucht, zuurstof, luchtdruk enz. Bij mijn lezingen begreep ik dat er bij de opleiding van zowel artsen als verpleegkundigen, heel weinig aandacht is voor de geschiedenis van hun vak.                                                                                                                                                                                                 



LOVEN EN BIEDEN                                                                                                                                                              

De jaren negentig van de vorige eeuw, was de tijd dat de aandelen de pan uit rezen. Er was plotseling veel geld en de nieuwe rijken gingen ook kunst en antiek kopen. Ze bezochten winkels, beurzen en veilingen. Velen voelden zich op veilingen wat onwennig. Hoe gaat dat bieden? Hoeveel procent komt er bij de aankoop? Hoe werkt een kijkdag? En nog veel meer vragen. Simone kwam op het geniale idee om veilingcursussen te organiseren. Samen met Sotheby's werden er fake veilingen gehouden, met namaak geld en goedkope spulletjes. De bezoekers kregen een rondleiding door het huis. Iemand van Sotheby's vertelde over de gang van zaken op een veiling en dan begon de veiling. Binnen de kortste keren vergaten de bezoekers dat alles namaak was en ze raakte in de roes van een echte veiling. Er werd verwoed geboden. Men leende stiekem geld van elkaar. Het werd een geweldig succes. Groepen uit het hele land kwamen naar Medemblik. Tot drie maal toe kwam er een t.v. ploeg om het fenomeen vast te leggen. Samen hebben we een boekje gemaakt vol informatie over het veilen. Handig bij het bezoeken van echte veilingen


KOREA                                                                                                                                                                                       Voor een handelsmissie naar Zuid-Korea was behoefte aan informatie over het land. Er werd mij gevraagd of er historische banden bestaan tussen Korea en Nederland. Natuurlijk zijn die er. Onder meer het verhaal van de wonderbaarlijke reis van Hendrick Hamel, de man die in Korea belandde, wist te ontsnappen en daarna verslag deed van zijn avonturen. Wie in de 17de eeuw in Korea terecht kwam, werd gastvrij ontvangen, maar mocht het land niet meer verlaten. Ik kreeg de opdracht om een boekje te maken. Het werd een fraai uitgevoerd werkje met de verhalen uit de VOC tijd, de geschiedenis van het land in vogelvlucht, informatie over de keuken van Korea, de godsdienst, gebruiken en allerlei wetenswaardigheden. Tot hun verbazing ontdekten de reizigers,
 dat er in Korea twee Hollanders bekend zijn: Hamel en Hiddink. 

KAIYO MARU                                                                                                                                                                    Kunsthandelaar Rob Kattenburg wist een prachtig schilderij op de kop te tikken van de Kaiyo Maru, het in 1865 in Nederland voor Japan gebouwde stoom-zeilschip. Het schip is er niet meer, maar in Nagasaki is een kopie op ware grootte gemaakt van het schip dat nu met bezoekers van het ene deel van Holland Village, naar het andere vaart. Ik heb die tocht menigmaal gemaakt en het was dan ook heerlijk om nog eens in de geschiedenis van het roemruchte schip te duiken. Uitgeverij Inmerc maakte er een beeldschoon boekje van. Voor Kattenburg werd het een plezierige herinnering, want het schilderij was al verkocht voordat het boekje verscheen.   




REIZEN OM DE NOORD EN DE ZUID

 De boeiende zoektochten met als doel het vinden van een korte en veilige weg naar Azië waren aanleiding voor tal van artikelen. Bij uitgeverij  'De Bataafsche Leeuw', verschenen de boeken: 'De zoektocht naar de Hoorn ': de reis om Kaap Hoorn van Schouten en Le Maire. Deze spannende reis leverde ook stof voor een boekje voor jongeren met illustraties van Jack Staller. En 'Vast in het ijs', de pogingen van onder meer Willem Barentsz, Jan May, Henry Hudson en Vitus Bering om langs de Noordpool een doorgang te vinden.                                      

KIJKEN EN ZIEN & KIJKEN EN FANTASEREN                                                                               Voor uitgeverij Meulenhoff/Informatief in Amsterdam mocht ik de kunstboeken voor kinderen van de bekende Robert Cumming vertalen en bewerken naar de Nederlandse situatie. Daartoe moest onder meer een aantal Nederlandse schilderijen worden gezocht, die kinderen zouden aanspreken. De boeken werden een succes en zelfs bekroond met een prijs. Het resultaat was dat Simone en ik, samen met de uitgeefster de eer hadden te lunchen met de bekende kinderboekenschrijver Roald Dahl. Een onvergetelijke herinnering. 

NEDERLAND IN JAPAN                                                                                                       De in Japan zeer bekende schrijver en tekenaar Mitsumasa Anno kreeg van enkele Nederlandse sponsors (KLM, NBT en Shell), de opdracht een serie aquarellen te maken van plekken verspreid over Nederland. Anno gaf zijn indrukken weer en ik mocht voor de bijpassende informatie zorgen. Het boek verscheen bij Uitgever J.H. Gottmer in het Engels, Nederlands en Japans. Toen we met Anno door de Amsterdamse grachten voeren zag hij op veel gevels zijn naam 'Anno' en verzuchtte: 'Ik wist niet dat ik in Nederland zo bekend ben'......                   

MEDISCHE MINIATUREN & BETREDEN OP EIGEN RISICO                                                         Een boek in opdracht is fijn voor de uitgever, want die loopt niet het risico dat het boek in de ramsj komt en voor de auteur, want de boeken komend direct op de plaats waar ze moeten zijn: bij de lezer.   Voor zeer uiteenlopende bedrijven heb ik boeken mogen maken, zoals Medische Miniaturen met verhalen uit de Medische Geschiedenis voor Janssen Pharmaceutica bv en Betreden op eigen risico voor Random Beveiliging, met verhalen over allerlei gevaren die ons omringen van brand tot inbraak en van diefstal tot oorlog. Beide boeken werden fraai uitgegeven door Novella Special Editions. 


LEIDEN

Mijn eerste boeken gingen over Leiden.  Eerst de bundeling van wekelijkse stukjes in het Leidsch Dagblad over hofjes in Leiden. Daarna volgde de voortreffelijk samenwerking met de fotograaf van de Sterrenwacht: Herman Kleibrink. Het was de tijd dat eindeloze mappen afbeeldingen in het Gemeente Archief moesten worden doorgenomen, dat er van iedere foto een hecto moest worden gemaakt, dat de teksten door mij werden getypt op een ouderwetse typemachine. Dat Herman minutieus oude glasnegatieven bewerkte.  Maar het is allemaal gelukt. Het zijn prachtige boeken geworden waarnaar nog altijd in antiquariaen op 'Boekwinkeltjes', wordt gezocht. De uitgever was boekhandelaar Jan de Kler.